DEPREMİN SUÇLUSU SADECE MÜTEAHHİT Mİ?”

“DEPREMİN SUÇLUSU SADECE MÜTEAHHİT Mİ?”
İmzalar Nerede? Denetim Nerede? Ruhsatı Veren Kim?
6 Şubat depremlerinden sonra en kolay hedef müteahhitler oldu.
Peki bir bina sadece müteahhitin eseri mi?
Zemin etüdünden ruhsata, denetimden yapı kullanım iznine kadar imza atan kamu görevlileri ve firmalar neden aynı masada değil?
Onuncu Köy soruyor,
Deprem büyük bir yıkım getirdi.
Binlerce can kaybı yaşandı.
Acı tarif edilemez.
Ancak adalet, öfke ile değil; gerçek sorumluların tespiti ile sağlanır.
Bugün kamuoyunda hâkim olan algı şu:
“Deprem oldu, bina yıkıldı, müteahhit suçlu.”
Bu yaklaşım eksiktir.
Bir bina nasıl yapılır, adım adım bakalım:
ZEMİN ETÜDÜ
•Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş jeoloji firması rapor hazırlar.
•Zemin sınıfı belirlenir.
•Taşıma kapasitesi hesaplanır.
•O zemine kaç kat yapılabileceği belirlenir.
Eğer zemin hatalı raporlandıysa, sorumlu kim?
STATİK PROJE
•İnşaat mühendisi deprem yönetmeliğine göre hesap yapar.
•Kolon, kiriş, temel sistemi belirlenir.
•Taşıyıcı sistem tasarlanır.
Eğer proje yetersizse, sorumlu kim?
PROJE ONAYI
•Belediye projeyi inceler.
•Mühendis odaları kontrol eder.
•İmar birimi ruhsat verir.
Ruhsatı veren makam sorumsuz mu?
YAPI DENETİM
•İnşaatın her aşaması denetlenir.
•Beton numunesi alınır.
•Laboratuvar raporu düzenlenir.
•Demir yerinde kontrol edilir.
Eğer raporda C35 yazıp beton C20 çıkıyorsa,
Bu zincirde tek sorumlu müteahhit midir?
Numuneyi alan kim?
Raporu yazan kim?
Onayı veren kim?
YAPI KULLANMA İZİN BELGESİ
Bina bitince belediye tekrar kontrol eder.
Ardından iskan verilir.
İskan verilen bina yıkılıyorsa,
Bu yalnızca uygulama hatası mıdır,
Yoksa sistemsel bir çöküş müdür?
GERÇEK TABLO
Deprem sonrası şunu gördük:
•Aynı şehirde bir bina ayakta, yanındaki çökmüş.
•Kayalık zemindeki yapılar daha az hasarlı.
•Alüvyon zeminlerde ağır yıkım.
•Dere yatağına imar verilmiş bölgeler yerle bir.
Bu tablo tek bir kişiye yüklenemez.
MÜTEAHHİT SUÇSUZ MU?
Hayır.
Demir çalan, kolon kesen, projeyi uygulamayan varsa
En ağır şekilde yargılansın.
Ama projeye uygun yapmış,
Denetimden geçmiş,
Ruhsat almış,
İskan almış bir binanın çökmesi halinde
Sorumluluk zincirleme araştırılmalıdır.
ASIL SORU
Bir müteahhit mahkemede şöyle dese:
“Hâkim bey, projeyi belediye onayladı.
Zemin raporunu yetkili firma verdi.
Yapı denetim imza attı.
İskanı belediye verdi.
Ben tek başıma mı suçluyum?”
Bu soruya hukuk sistemi ne cevap verecek?
Deprem öldürmez.
İhmal öldürür.
İmza atan herkes sorumludur.
Sadece müteahhidi değil,
Ruhsatı vereni,
Denetimi yapanı,
Zemin raporunu hazırlayanı,
Planı çizenleri de aynı dosyada görmek gerekir.
Adalet ancak o zaman tamam olur.